Een column van trouwambtenaar Jeroen Smits
Er zijn weinig dingen in Nederland zo romantisch als trouwen. Twee mensen die elkaar de liefde verklaren, beloven samen oud te worden en voor elkaar kiezen. Een prachtig moment. Toch start het verdienmodel vrij snel na het aanzoek!
Want wie in Nederland wil trouwen, krijgt niet alleen te maken met vlinders in de buik, maar ook met een gemeentelijke tarievenlijst waar zelfs een belastinginspecteur spontaan opgewonden van raakt. En het mooiste? Iedere gemeente bepaalt grotendeels zelf wat dat grapje moet kosten.
Welkom in Nederland. Waar de liefde overal hetzelfde is, maar de prijs van het jawoord afhankelijk is van je postcode.
De gast-BABS: dezelfde toga, een ander prijskaartje
Ik ben trouwambtenaar. Ik heb inmiddels meer dan 500 huwelijken mogen voltrekken en weet dus aardig hoe het werkt. Veel bruidsparen kiezen tegenwoordig voor een zelfstandige trouwambtenaar. Iemand die ze zelf uitzoeken. Iemand die hun verhaal kent, die humor brengt, die er een persoonlijke ceremonie van maakt. Een gast-BABS, zoals dat officieel heet wanneer deze voor een specifiek huwelijk door een gemeente wordt aangewezen.
En dan komt de gemeente.
Want om die zelfgekozen trouwambtenaar officieel het huwelijk te laten voltrekken, moet deze in veel gemeenten voor één dag worden benoemd. Daar hangt vaak een bedrag aan. De ene gemeente rekent een bescheiden administratieve vergoeding. De andere presenteert een rekening waarvan je denkt dat de burgemeester persoonlijk de trouwringen komt brengen.
En waarvoor precies?
Voor de controle van wat papieren, een benoemingsbesluit en wat administratieve handelingen. Natuurlijk kost administratie geld. Maar waarom kan dezelfde procedure in de ene gemeente voor een fractie van het bedrag dat een andere gemeente vraagt?
Is de liefde in Wassenaar ingewikkelder dan in Zoetermeer? Heeft een handtekening in Amsterdam meer juridische waarde dan eentje in Groningen?
Nee. Maar kennelijk denkt iedere gemeente dat zij haar eigen prijskaartje aan de romantiek mag hangen. Ik vind het werkelijk van de zotte.
Het meest bijzondere is dat bruidsparen hun eigen trouwambtenaar doorgaans al betalen. Ze betalen dus voor de persoon die hun verhaal vertelt, hun ceremonie voorbereidt en hun huwelijk bijzonder maakt. Vervolgens mogen ze bij de gemeente nog eens afrekenen omdat diezelfde persoon het huwelijk officieel moet kunnen sluiten. Je betaalt dus voor je eigen trouwambtenaar én voor de toestemming om die trouwambtenaar zijn of haar werk te laten doen. Dat is ongeveer hetzelfde als een restaurant bezoeken met je eigen kok en vervolgens een rekening krijgen omdat de gemeente toestemming moet geven om het gasfornuis aan te zetten.
Ik noem het geen service. Ik noem het een bureaucratisch verdienmodel.
En voordat iemand op het gemeentehuis boos zijn koffie neerzet: ja, ik weet dat gemeenten kosten maken. Ja, ik begrijp dat er wettelijke procedures zijn. Maar dat rechtvaardigt nog niet automatisch iedere rekening die een bruidspaar gepresenteerd krijgt.
Dat iets volgens de regels mag worden berekend, betekent nog niet dat het redelijk is.
Mijn advies: trouw gratis en vier daarna je échte huwelijk wanneer de kosten voor de aanstelling van de gastbabs buitenproportioneel zijn.
Er bestaat namelijk een mogelijkheid die veel bruidsparen onvoldoende kennen. Gemeenten zijn wettelijk verplicht gelegenheid te bieden om kosteloos te trouwen. In gemeenten met meer dan 10.000 inwoners moet dat minimaal twee keer per week kunnen; in kleinere gemeenten minimaal één keer per week. Dat gratis huwelijk is doorgaans sober, met beperkte tijd, weinig gasten en zonder uitgebreide persoonlijke ceremonie.
Maar juridisch?
Precies hetzelfde huwelijk. Precies dezelfde rechten. Precies dezelfde verplichtingen.
En daar begint wat mij betreft het slimme nadenken. Waarom zou je honderden euro's aan gemeentelijke kosten betalen wanneer je ook op een ander moment officieel kunt trouwen en vervolgens je eigen ceremonie kunt organiseren?
Plan het wettelijke huwelijk op een gratis moment bij de gemeente. Regel de formaliteiten en zet de handtekeningen. En organiseer vervolgens op de dag die jullie écht belangrijk vinden een prachtige, persoonlijke, ceremoniële huwelijksviering. Met jullie eigen trouwambtenaar. Op jullie eigen locatie. Met alle gasten, de muziek, de geloften, de humor en de emoties die bij jullie passen.
Zonder dat de gemeente opnieuw een rekening hoeft te sturen voor de officiële voltrekking.
Maar is een ceremonieel huwelijk dan wel een écht huwelijk?
Jazeker, mits je begrijpt hoe het juridisch werkt. Het wettelijke huwelijk is dan al eerder gesloten. Tijdens de ceremoniële viering wordt niet opnieuw een rechtsgeldig huwelijk voltrokken.
Maar de beleving?
Die hoeft werkelijk geen spat minder te zijn. Ik kan als trouwambtenaar nog steeds jullie verhaal vertellen. Ik kan jullie gasten laten lachen en huilen. Jullie kunnen elkaar de ringen geven, geloften uitspreken en samen het jawoord vieren. En geloof mij: niemand gaat na afloop naar huis met de opmerking dat de ceremonie minder mooi was omdat de juridische handtekeningen een paar dagen eerder op het gemeentehuis zijn gezet. Daarbij maken wij een akte die net als bij een officieel huwelijk wordt ondertekend door het bruidspaar, de getuigen en de trouwambtenaar.
Een huwelijk wordt niet bijzonder door een gemeentelijke stempel.
Ik pleit niet voor het afschaffen van de officiële huwelijksvoltrekking. Integendeel. Die heeft een belangrijke juridische functie. Maar ik pleit wel voor normale, transparante en vooral redelijke tarieven.
Waarom zou een gast-BABS in iedere gemeente een ander bedrag moeten kosten? Waarom kunnen we niet landelijk tot een fatsoenlijk en uniform tarief komen voor vergelijkbare administratieve werkzaamheden? Tot die tijd adviseer ik bruidsparen vooral om kritisch te kijken naar de gemeentelijke tarieven voordat ze hun trouwdatum vastleggen. Want als je ergens geld aan moet uitgeven op je trouwdag, dan liever aan een geweldige locatie, fantastische muziek, lekker eten of een trouwambtenaar die jullie ceremonie onvergetelijk maakt. En niet aan een gemeentelijke factuur die vooral indruk maakt door het bedrag onderaan.
De liefde is niet te koop. Het jawoord hoeft niet duur te zijn. En romantiek laat zich gelukkig niet vastleggen in een gemeentelijke legesverordening.
Jeroen Smits – trouwambtenaar, verhalenverteller en inmiddels meer dan 500 huwelijken verder. Nog altijd verliefd op het vak, maar een stuk minder op de gemeentelijke tarievenlijsten.
